درمان آسم در بارداری! اگر به آسم مبتلا هستید و باردار شده اید یا قصد بارداری دارید، مهم ترین نکته این است که درمان آسم را خودسرانه قطع نکنید. آسم در دوران بارداری ممکن است بهتر، ثابت یا بدتر شود؛ اما با کنترل مناسب بیماری، پایش منظم و انتخاب صحیح داروها می توان خطر عوارض را کاهش داد و بارداری سالمی داشت. در بیشتر موارد، ادامه داروهای تجویزشده آسم از نظر پزشکی ایمن تر از رها کردن آسم و ایجاد حملات تنفسی است.

توجه: این مقاله با هدف آگاهی رسانی عمومی تهیه شده است و جایگزین ویزیت پزشک، تشخیص پزشکی یا تغییر خودسرانه داروهای آسم در دوران بارداری نیست.

بررسی آسم و بارداری، درمان آسم در بارداری

آسم و بارداری موضوعی است که نیاز به مدیریت دقیق و آگاهانه دارد؛ زیرا تغییرات هورمونی و فیزیولوژیک بدن ممکن است شدت علائم تنفسی را در این دوره تغییر دهد. در عین حال، کنترل نکردن آسم می‌ تواند برای سلامت مادر و جنین مشکل‌ ساز باشد و به همین دلیل، درمان آسم در بارداری باید با هدف حفظ عملکرد مناسب ریه، جلوگیری از حملات تنفسی و تأمین اکسیژن کافی انجام شود. انتخاب دارو، ادامه یا تغییر درمان و نحوه کنترل علائم باید متناسب با شرایط هر مادر و تحت نظر پزشک انجام گیرد تا بارداری با کمترین خطر و بهترین کنترل بیماری پیش برود.

آسم و بارداری چه ارتباطی با یکدیگر دارند؟

آسم یک بیماری مزمن التهابی مجاری تنفسی است که در آن راه های هوایی نسبت به محرک های مختلف حساس شده و می توانند دچار التهاب، تنگی و افزایش ترشح مخاط شوند. نتیجه این فرایند می تواند علائمی مانند تنگی نفس، سرفه، خس خس سینه و احساس فشار در قفسه سینه باشد.

بارداری به خودی خود باعث ایجاد آسم نمی شود؛ اما تغییرات هورمونی، ایمنی و فیزیولوژیک بدن می تواند نحوه بروز علائم را تغییر دهد. از طرفی، تنگی نفس یکی از علائم نسبتاً شایع بارداری است و به همین دلیل تشخیص تفاوت بین تنگی نفس طبیعی بارداری و تشدید آسم اهمیت زیادی دارد.

در منابع پزشکی مختلف، از جمله Cleveland Clinic، گزارش شده است که حدود ۴۰ درصد افراد ممکن است در دوران بارداری با بدتر شدن علائم آسم مواجه شوند، در حالی که در سایر افراد علائم ثابت می ماند یا حتی بهبود پیدا می کند. در برخی افراد، تشدید آسم بیشتر در اواخر سه ماهه دوم و سه ماهه سوم، به خصوص حدود هفته های ۲۹ تا ۳۶ بارداری، دیده می شود. برای اطلاعات بیشتر درباره خدمات فوق تخصصی ریه دکتر یداله‌ زاده می‌ توانید با ما در تماس باشید. 

تغییرات احتمالی آسم در بارداری

شدت آسم پیش از بارداری نیز می تواند در پیش بینی وضعیت بیماری در دوران بارداری نقش داشته باشد. افرادی که پیش از بارداری آسم شدید یا کنترل نشده داشته اند، معمولاً به پایش دقیق تری نیاز دارند.

اگر به دنبال یک مرجع کامل برای شناخت این اختلال تنفسی، نشانه‌ های آن و روش‌ های کنترلش هستید، مقاله بیماری آسم چیست؟ راهنمای جامع علائم و درمان پاسخ تمام سوالات شما را خواهد داد. 

علائم آسم در دوران بارداری چیست؟

علائم آسم در بارداری معمولاً با علائم آسم در سایر زمان ها تفاوتی ندارد. با این حال، شدت آن ها ممکن است در طول بارداری تغییر کند. مهم ترین علائم عبارت اند از:

• تنگی نفس
• سرفه، به ویژه سرفه های شبانه
• خس خس سینه
• احساس فشار، گرفتگی یا سنگینی در قفسه سینه
• دشواری در انجام فعالیت های روزمره به دلیل مشکلات تنفسی
• افزایش نیاز به استفاده از اسپری تسکین دهنده

چگونه تنگی نفس طبیعی بارداری را از آسم تشخیص دهیم؟

افزایش اندازه رحم، تغییر وضعیت دیافراگم، افزایش ضربان قلب و تغییرات هورمونی می توانند باعث احساس تنگی نفس در دوران بارداری شوند. اما تنگی نفس ناشی از آسم معمولاً می تواند همراه با علائم دیگری مانند خس خس سینه، سرفه های مکرر یا احساس فشار در قفسه سینه باشد. اگر در دوران بارداری دچار تنگی نفس جدید، شدید یا رو به افزایش شده اید، نباید آن را صرفاً به بارداری نسبت دهید. تشخیص علت باید توسط پزشک انجام شود.

آیا آسم برای جنین خطرناک است؟

آسم کنترل نشده می تواند برای مادر و جنین خطرناک باشد. مشکل اصلی معمولاً خود تشخیص آسم نیست، بلکه کنترل ضعیف بیماری و ایجاد دوره های کمبود اکسیژن است. در آسم شدید یا کنترل نشده، کاهش اکسیژن رسانی به مادر می تواند بر میزان اکسیژن موجود برای جنین تأثیر بگذارد. به همین دلیل، کنترل مناسب آسم در دوران بارداری برای رشد طبیعی جنین اهمیت دارد.

عوارض احتمالی آسم شدید یا کنترل نشده می تواند شامل موارد زیر باشد:

• پره اکلامپسی
• فشار خون بالا در بارداری
• زایمان زودرس
• پارگی زودرس کیسه آب
• محدودیت رشد جنین
• وزن کم هنگام تولد
• افزایش احتمال بستری شدن نوزاد در بخش مراقبت های ویژه

با این حال، نکته مهم این است که درمان و کنترل آسم می تواند خطر این عوارض را کاهش دهد. به همین دلیل، قطع دارو از ترس آسیب به جنین، بدون مشورت پزشک، تصمیم مناسبی نیست.

درمان آسم در بارداری چگونه انجام می شود؟

اصل اساسی درمان آسم در بارداری ،کنترل بیماری میباشد. هدف اصلی درمان آسم در بارداری این است که عملکرد ریه تا حد امکان در وضعیت طبیعی باقی بماند، علائم به حداقل برسد و از حملات شدید آسم جلوگیری شود.

درمان معمولاً ترکیبی از موارد زیر است:

• ادامه داروهای تجویزشده
• تنظیم درمان در صورت تشدید علائم
• پایش عملکرد ریه
• شناسایی و اجتناب از محرک ها
• داشتن برنامه کتبی اقدام برای آسم
• مراجعه منظم برای بررسی وضعیت مادر و در صورت نیاز جنین

پزشک هنگام انتخاب یا تنظیم دارو، شدت آسم، سابقه درمان، وضعیت بارداری و میزان کنترل علائم را در نظر می گیرد.

آیا اسپری آسم در دوران بارداری بی خطر است؟

در بسیاری از موارد، بله. بیشتر داروهای مورد استفاده برای کنترل آسم در دوران بارداری قابل استفاده هستند و درمان مناسب آسم معمولاً از نظر پزشکی اهمیت بیشتری از قطع خودسرانه دارو دارد. داروهای آسم می توانند شامل موارد زیر باشند:

• اسپری تسکین دهنده : برای کاهش سریع علائم تنگی نفس و انقباض راه های هوایی استفاده می شود.
• اسپری پیشگیرنده : اغلب حاوی کورتیکواستروئید است و برای کنترل التهاب زمینه ای مجاری تنفسی به صورت منظم مصرف می شود.
• داروهای ترکیبی یا طولانی اثر : در صورت نیاز و بر اساس شدت بیماری، پزشک ممکن است درمان های طولانی اثر یا ترکیبی را تجویز کند.
• کورتیکواستروئیدهای خوراکی : در تشدیدهای قابل توجه آسم ممکن است پزشک استفاده از کورتیکواستروئید خوراکی را ضروری بداند. در راهنماهای تخصصی، در صورت نیاز به درمان تشدید آسم، مزایای درمان می تواند بر خطرات احتمالی آن غلبه داشته باشد.
• داروهای دیگر : در برخی بیماران ممکن است داروهایی مانند آنتاگونیست های گیرنده لوکوترین یا داروهای طولانی اثر آنتی موسکارینی برای رسیدن به کنترل مناسب لازم باشند. قطع این داروها نیز نباید بدون نظر پزشک انجام شود.

آیا قطع داروی آسم در بارداری خطرناک است؟

بله، قطع خودسرانه دارو می تواند خطرناک باشد. یکی از رایج ترین تجربه های زنان باردار مبتلا به آسم این است که پس از مثبت شدن تست بارداری، به دلیل نگرانی درباره سلامت جنین، مصرف اسپری یا داروی خود را قطع می کنند. اما این تصمیم ممکن است باعث موارد زیر شود:

• افزایش التهاب راه های هوایی
• تشدید سرفه و خس خس
• افزایش حملات آسم
• کاهش کنترل بیماری
• افزایش خطر کمبود اکسیژن در زمان حملات

بنابراین اگر درباره داروی خود نگرانی دارید، راه حل مناسب قطع دارو نیست؛ بلکه بررسی دارو با پزشک و تنظیم درمان در صورت نیاز است. منابع NHS و National Asthma Council Australia نیز بر ادامه داروهای تجویزشده و اهمیت کنترل مناسب آسم در بارداری تأکید دارند.

برنامه اقدام برای آسم در دوران بارداری چیست؟

یکی از ابزارهای مهم در مدیریت آسم، داشتن Asthma Action Plan یا برنامه اقدام برای آسم است. این برنامه باید مشخص کند:

• داروهای روزانه شما کدام هستند.
• چه زمانی باید از داروی تسکین دهنده استفاده کنید.
• افزایش چه علائمی نشان دهنده بدتر شدن آسم است.
• در صورت تشدید علائم چه اقدامی باید انجام دهید.
• چه زمانی باید با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.

در تجربه بالینی، داشتن برنامه ای روشن باعث می شود بیمار در زمان تشدید علائم سردرگم نشود و بتواند زودتر واکنش نشان دهد. درمان تشدید خفیف در مراحل ابتدایی می تواند از پیشرفت آن به یک حمله شدید جلوگیری کند.

پایش آسم در دوران بارداری چگونه انجام می شود؟

پایش آسم فقط به بررسی احساس بیمار محدود نمی شود. پزشک ممکن است با توجه به شرایط، موارد زیر را ارزیابی کند:

• بررسی علائم : دفعات سرفه، خس خس، تنگی نفس، علائم شبانه و میزان استفاده از اسپری تسکین دهنده بررسی می شود.
• بررسی عملکرد ریه : ممکن است از اسپیرومتری برای ارزیابی جریان هوا و عملکرد ریه استفاده شود. در برخی بیماران نیز اندازه گیری جریان بازدمی با پیک فلو متر در منزل می تواند بخشی از پایش باشد.
• بررسی رشد جنین : در صورت وجود آسم متوسط تا شدید یا کنترل ضعیف بیماری، پزشک ممکن است بررسی های بیشتری برای پایش رشد و وضعیت جنین درخواست کند. در برخی شرایط، سونوگرافی و تست های پایش جنین در مراحل پایانی بارداری انجام می شود.

چه عواملی می توانند آسم را در بارداری تشدید کنند؟

محرک ها در افراد مختلف متفاوت هستند، اما برخی از عوامل شایع عبارت اند از:

• دود سیگار
• گردوغبار و مایت های خانگی
• گرده گیاهان
• کپک
• شوره و موی حیوانات
• عطر و بوهای قوی
• مواد شوینده و بوهای شیمیایی
• عفونت های تنفسی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا
• استرس
• آلودگی هوا
• سوسک و فضولات جوندگان

شناخت محرک های شخصی و کاهش تماس با آن ها یکی از بخش های مهم درمان آسم در بارداری است.

آسم و رفلاکس معده در بارداری

رفلاکس اسید معده در دوران بارداری شایع تر است و در برخی افراد می تواند علائم آسم را تشدید کند. اگر متوجه شده اید که سرفه یا خس خس شما پس از غذا خوردن یا هنگام دراز کشیدن افزایش پیدا می کند، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید. درمان رفلاکس نیز باید با توجه به شرایط بارداری و تحت نظر پزشک انجام شود.

آسم و آلرژی در دوران بارداری

تب یونجه و رینیت آلرژیک می توانند محرک آسم باشند. بنابراین کنترل علائم آلرژی نیز بخشی از مدیریت کلی آسم است. برای مثال، ممکن است پزشک درباره استفاده از برخی اسپری های بینی یا آنتی هیستامین ها تصمیم گیری کند. همه داروهای ضدحساسیت برای همه افراد باردار مناسب نیستند و انتخاب دارو باید با پزشک یا داروساز انجام شود. نکته مهم این است که داروهای ضداحتقان بینی یا خوراکی نباید بدون مشورت پزشک در دوران بارداری استفاده شوند.

آسم و واکسن آنفلوآنزا در بارداری

آنفلوآنزا یکی از عفونت های تنفسی است که می تواند باعث تشدید آسم شود. دریافت واکسن آنفلوآنزا در دوران بارداری، طبق توصیه پزشک و برنامه واکسیناسیون محل زندگی، می تواند به کاهش خطر ابتلا به آنفلوآنزا کمک کند. Cleveland Clinic نیز واکسن آنفلوآنزا را در تمام سه ماهه های بارداری توصیه شده می داند.

آیا آسم روی زایمان تأثیر می گذارد؟

در بیشتر موارد، زنان مبتلا به آسم می توانند زایمان طبیعی داشته باشند. حمله آسم در زمان زایمان شایع نیست و معمولاً علائم با برنامه درمانی بیمار مدیریت می شوند. با این حال، لازم است تیم زایمان از ابتلای مادر به آسم، داروهای مصرفی و هرگونه حساسیت دارویی مطلع باشد.

آسم و شیردهی؛ آیا درمان ادامه پیدا می کند؟

در بیشتر موارد، درمان آسم پس از تولد نوزاد و در دوران شیردهی نیز ادامه پیدا می کند. قطع دارو برای کنترل آسم در دوران شیردهی نیز نباید خودسرانه انجام شود. پزشک می تواند با توجه به داروی مصرفی و شرایط مادر، مناسب ترین تصمیم را بگیرد.

چه زمانی در بارداری باید برای آسم سریعاً به پزشک مراجعه کرد؟

اگر هر یک از علائم زیر ایجاد شد، باید با پزشک یا تیم درمانی خود تماس بگیرید:

• نیاز بیشتر از معمول به اسپری تسکین دهنده
• افزایش سرفه، به ویژه در شب
• افزایش خس خس سینه
• تنگی نفس جدید یا رو به تشدید
• احساس فشار یا گرفتگی قفسه سینه
• کاهش توانایی انجام فعالیت های روزمره

اگر حمله آسم شدید است یا با وجود استفاده از داروی تجویزشده علائم بهتر نمی شود، باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک بگیرید.

تجربه رایج بیماران: «از وقتی باردار شدم، اسپری ام را قطع کردم»

این یکی از نگرانی های شایع زنان باردار مبتلا به آسم است. بیمار ممکن است تصور کند هر دارویی که مصرف می کند مستقیماً به جنین آسیب می زند و به همین دلیل داروی خود را قطع کند. اما در آسم، خود بیماری کنترل نشده و کمبود اکسیژن ناشی از حملات نیز می تواند خطرناک باشد.

به همین دلیل، تصمیم گیری درباره ادامه، تغییر یا کاهش دارو باید بر اساس تعادل بین کنترل آسم و ایمنی دارو انجام شود. این تصمیم برای هر فرد به شدت آسم، نوع دارو و وضعیت بارداری بستگی دارد.

آیا آسم می تواند باعث کم وزنی نوزاد شود؟

آسم شدید یا کنترل نشده می تواند خطر برخی عوارض از جمله محدودیت رشد جنین و وزن کم هنگام تولد را افزایش دهد. کنترل مناسب آسم به کاهش این خطر کمک می کند.

بهترین روش درمان آسم در بارداری چیست؟

بهترین روش درمان آسم در بارداری برای همه افراد یکسان نیست. درمان باید بر اساس شدت آسم، علائم، عملکرد ریه، داروهای قبلی و شرایط بارداری تنظیم شود.

مهم ترین اصول عبارت اند از:

• داروهای آسم را خودسرانه قطع نکنید.
• در ابتدای بارداری، آسم خود را با پزشک بررسی کنید.
• برنامه اقدام کتبی برای آسم داشته باشید.
• محرک های شخصی خود را بشناسید و از آن ها دوری کنید.
• علائم رو به تشدید را نادیده نگیرید.
• عملکرد ریه و در صورت نیاز وضعیت رشد جنین را پایش کنید.
• درباره ایمنی داروهای آسم و داروهای ضدحساسیت با پزشک مشورت کنید.

تماس با ما 

اگر باردار هستید و آسم شما به خوبی کنترل نمی شود یا درباره ادامه داروهای خود نگرانی دارید، بهتر است برای ارزیابی دقیق وضعیت و تنظیم برنامه درمانی مناسب با متخصص زنان و زایمان یا پزشک متخصص مرتبط مشورت کنید.

برای بررسی دقیق شرایط، دریافت راهنمایی تخصصی و انتخاب رویکرد مناسب متناسب با وضعیت شما، می‌ توانید با مطب دکتر یداله‌ زاده تماس بگیرید و برای دریافت مشاوره و تعیین وقت ویزیت اقدام کنید.